Zusters op Pitcairn delen hun echtgenoot. Rutger van der Hoeven– TROUW - 27 september 2004 bewerkt door PA0ABM Seksproces bedreigt meest afgelegen eiland De 47-koppige bevolking van de mogelijk meest afgelegen plaats ter wereld, het eiland Pitcairn, wordt verscheurd door toepassing van Brits recht op de lokale zeden. Een derde van de mannen staat terecht voor seksueel misbruik. Het proces kan leven op Pitcairn -'een seksuele hogedrukpan'- onmogelijk maken. (Trouw) Het leven op het eiland Pitcairn was altijd al hard. Maar de bewoners staan voor de grootste crisis sinds de muiters van het Britse schip Bounty in 1790 voor de kliffen van het eiland hun bezittingen en hun Tahitiaanse vrouwen uitlaadden en hun gekaapte driemaster in brand staken. Met die daad verbraken de muiters alle banden met de Britse kroon, betoogde de advocaat van zeven eilandbewoners afgelopen juni voor een rechtbank in Nieuw-Zeeland. En dus vallen de afstammelingen van de muiters, de huidige bewoners van Pitcairn, niet onder het Britse recht. Ook niet de zeven mannen die in totaal 96 gevallen van seksueel misbruik ten laste wordt gelegd, de oudste klacht daterend van veertig jaar geleden. De inhoud van de aanklacht is onbekend, maar het gaat volgens de vice-gouverneur van Pitcairn om 'zeer ernstige overtredingen, sommige tegen jonge kinderen'. Het gaat volgens onbevestigde berichten onder meer om verkrachting van een zevenjarig en betasting van een driejarig meisje. De zaak kwam aan het rollen toen een Britse agente Pitcairn in 1999 bezocht en op een verkrachtingszaak stuitte. Sindsdien stuurde Groot-Brittannië enkele agenten en sociaal werkers naar het eiland, dat tot het Gemenebest behoort en Britse subsidies ontvangt. Wie er recht mag spreken, was echter onduidelijk. Dit jaar besliste een Nieuw-Zeelandse rechter dat Pitcairn onder Brits recht valt, omdat de kapitein van de HMS Fly het in 1838 had geclaimd voor de Britse kroon. De zeven aangeklaagden wonnen echter het recht om op Pitcairn terecht te staan. En dus zijn afgelopen week 25 rechters, cipiers en agenten naar Pitcairn gebracht. Het was de eerste keer in ruim tweehonderd jaar dat de kwestie over jurisdictie zich opdrong. De inwoners van Pitcairn regelden hun zaken altijd onderling. Dat kon ook nauwelijks anders: het eiland van anderhalf bij drie kilometer ligt aan het einde van de Polynesische eilandengroep, 5300 kilometer van het dichtstbijzijnde vasteland. Zo'n driemaal per jaar stopt er een schip op zijn weg van Nieuw- Zeeland naar het Panama-kanaal om goederen als bloem, eieren, kleren, motors en brandstof af te leveren, die een half jaar zijn besteld. Die schepen zijn ook de enige mogelijkheid om op Pitcairn te komen, want er is geen landingsbaan. De bewoners verbouwen eigen voedsel, vissen en verkopen soms honing of houtsnijwerk aan passerende schepen. De enige banen zijn overheidsposten, de verkoop van postzegels en internetadressen zorgt voor wat valuta. Er is geen dokter op Pitcairn en tandartsoperaties worden verzorgd door de lokale mechanicien. ,,Ik probeer mijn familie altijd te vertellen hoe het leven hier is, maar ze hebben geen idee. Het is onmogelijk het te beschrijven'', zei een Noorse immigrante tegen een verslaggever van de BBC dit jaar bezocht. De woorden 'afgelegen' en 'geïsoleerd' krijgen er een andere dimensie. Die isolatie werkt ook door in het liefdesleven van de bewoners. ,,Pitcairn is als een seksuele hogedrukpan. Als een man in zijn leven seks zou hebben met alle vrouwen in zijn generatie die hij ooit zal tegenkomen, komt hij misschien tot vijf'', schreef journaliste Dea Birkett al in een boek over haar jaar op het eiland. De schaarste aan partners resulteert in zaken die elders onacceptabel zijn, zoals zussen die een echtgenoot delen en grote leeftijdsverschillen tussen partners. Wat nu weer niet betekent dat het eiland een Sodom en Gomorra is. De bewoners zijn juist fundamenteel christelijk, en alcohol en roken zijn verboden. Als de mannen worden veroordeeld, kan dat het leven op Pitcairn onmogelijk maken: zij zijn volgens eilandbewoners onmisbaar bij het te water laten van boten. En de bevolkingsopbouw kan onder grote druk komen. De afgelopen jaren kozen nogal wat jonge inwoners ervoor te vertrekken en in 2003 werd voor het eerst in 17 jaar een kind geboren. De voltallige vrouwelijke bevolking vroeg daarom vorig jaar in een petitie om de zaak in eigen kring te mogen afhandelen. Dat Groot-Brittannië dat weigerde, is slecht gevallen. Internetkranten in het gehele Stille-Oceaangebied schrijven over Britse pogingen Pitcairn te ontvolken. En voor professor Herbert Ford van het Pitcairn Studie Centrum van de Pacific Union Universiteit in Californië was het 'overduidelijk dat de Britse regering de bewoning van het eiland wil beëindigen'. Ongeacht de intentie, kan dat wel het effect zijn van het proces. Nu al is de eens hechte gemeenschap op Pitcairn verdeeld geraakt tussen mensen die de Britten in alles willen tegenwerken en zij die willen meewerken. Of die breuk ooit nog geheeld kan worden, zal beslissend zijn voor het leven op het eiland aan het einde van de wereld. Bounty-eiland: op seks gegrondvest, aan seks tenonder Weinig gebeurtenissen zijn zo geromaniseerd als de muiterij op de Bounty. De verkrachtingszaak op Pitcairn herinnert aan de tragische nasleep.. (Volkskrant) 'Pitcairn is een Arcadia, thans iets waarvan we gewoonlijk denken dat het uitsluitend bestaat in posche verbeelding. (. . .) In deze primitieve vorm van leven en samenleven is geen weelde of hebzucht, er zijn geen rangen en standen, en iedereen is volkomen tevreden.'Het was schipbreukeling Walter Brodie die deze woorden in 1850 aan het papier toevertrouwde. Hij was de eerste niet-inwoner van het rotsachtige eilandje in de Stille Zuidzee die de loftrompet stak over de kleine gemeenschap, in 1790 gesticht door muiters van de Bounty. En Brodie zou niet de laatste zijn. Dit 'Eiland van de Vrede', met zijn 'vriendelijkste mensen op aarde', deze vlek van vier vierkante kilometer zonder vliegveld en haven die onder Brits bestuur valt, blijkt anno 2004 niet het paradijs te zijn zoals het de afgelopen twee eeuwen werd beschreven. Meer dan een derde van de totale bevolking van 44 personen, twee derde van de mannen op Pitcairn, is in staat van beschuldiging gesteld wegens verkrachting van jonge eilandbewoonsters. Mochten de drie uit Nieuw- Zeeland overgekomen rechters straffen uitspreken, dan zullen er op het eiland voor het eerst in ruim tweehonderd jaar mensen achter de tralies verdwijnen. Nota bene: een aantal van de beschuldigde mannen timmert momenteel zelf in Adamstown aan de gevangenis. De rechters en advocaten namen ook de benodigde bouwmaterialen, inclusief prikkeldraad mee. De mannen ontkennen dat ze de meisjes hebben verkracht. Het was seks met wederzijds goedvinden. Dat zou al jaren, zo niet eeuwen, 'normaal' zijn, zeggen ook enkele vrouwen op het eiland. Seksuele intimiteiten met minderjarige meisjes behoren tot de 'lokale gebruiken'. 'Het is hier als voedsel op tafel. De meisjes zijn al heel jong volwassen', zegt de echtgenote van een van de verdachte mannen. Video-verslagen van slachtoffers, niet langer woonachtig op Pitcairn, vertellen een ander verhaal. Worden de mannen veroordeeld, dan is Pitcairn ten dode opgeschreven. Met twee derde van alle volwassen mannen achter de tralies kunnen de longboats niet uitvaren, en zal ook veel ander werk (in de landbouw, in de visserij) blijven liggen. Zo is burgemeester Steve Christian, een van de verdachten, de enige op het eiland die motoren kan repareren. Hij is ook de man die, dankzij een korte cursus, tandheelkundige noodhulp kan verlenen. Wellicht gaat Pitcairn de komende maanden dus aan een seksschandaal ten onder. Dat is cynisch, want de basis van de in 1790 gestichte gemeenschap was ook lust. Het waren de muiters van de Bounty die dat jaar voet aan wal zetten op het tot dan toe onbewoonde Pitcairn. Onder hen Fletcher Christian, een verre voorvader van verdachte Steve, die op 28 april 1789 de macht had gegrepen op his majesty's ship Bounty. Het verhaal is inmiddels vele malen verfilmd, met uiteenlopende acteurs als Mel Gibson, Clark Gable, Anthony Hopkins, Marlon Brando en Charles Laughton. De Bounty was naar de Stille Zuidzee gestuurd om daar de zaden van de snelgroeiende broodboom te halen. De vruchten zouden als goedkoop voedsel kunnen dienen voor de slaven in Brits West-Indië. Na een verblijf van half jaar op het paradijselijke Tahiti, lusthof der vrije liefde, het eiland waar de bemanning de zaden verzamelde, wilde een deel van hen niet terug naar Engeland. Meestal tonen films de gemythologiseerde versie: de wrede kapitein Bligh wordt met enkele getrouwen overboord gezet in een kleine boot. Hij legt vervolgens zeilend meer dan 3500 zeemijl af, naar het toenmalige Nederlandsch-Indië. Bligh was ook in werkelijkheid een knap navigator, maar als kapitein waarschijnlijk niet zo wreed als hij steeds wordt afgeschilderd, in ieder geval niet ruwer dan normaal was in die tijd. Zijn lijfstraffen aan boord waren zelfs licht. Het heeft er daarom alle schijn van dat Fletcher en zijn maten gewoon niet terug wilden naar het kille Engeland. Ze wilden terug naar Tahiti, naar hun Polynesische schonen. Die pikten ze na de muiterij dus weer op, plus een paar mannen. Enkele muiters bleven op Tahiti (en werden gepakt), de anderen zeilden verder zuidwaarts, om uit de greep van de Britse autoriteiten te blijven. Voor de kust van Pitcairn liet Fletcher de Bounty zinken. De door hem gestichte gemeenschap werd niet meteen een 'Arcadi. Binnen zeven jaar waren alle muiters, mede als gevolg van de alcohol die ze zelf stookten, op een na dood. Vijf muiters werden vermoord door de meegenomen vrouwen. De enige overlevende, John Adams, overleden in 1829, werd in zijn latere jaren een diepgelovig christen. De huidige bewoners zijn zevende dag adventisten, wars van drank en nicotine maar dus niet van seks met meisjes. Mochten de verdachten veroordeeld worden, dan kan de nieuwe gevangenis meteen in gebruik worden genomen. De Britse autoriteiten hebben zeven cipiers klaar staan om naar het eilandje af te reizen. Zo nemen, klagen de bewoners van Pitcairn, de Britten 215 jaar na dato alsnog wraak op de muiters van de Bounty.